- Prowadzimy śledztwo w sprawie jednej z największych prowokacji Urzędu Bezpieczeństwa z okresu stalinowskiego, czyli stworzenia fikcyjnej i zbrodniczej struktury antykomunistycznego podziemia, tzw. V Komendy Zrzeszenia ,Wolność i Niezawisłość” – powiedziała prokurator Ida Marcinkiewicz z działającej przy krakowskim oddziale Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu.
Ustalono, że żyje ok. 20 osób związanych z tą prowokacją UB, w tym jej organizatorzy i ich ofiary, czyli ,zwerbowani” przez UB byli żołnierze AK. Prokuratorzy z IPN nie chcą ujawnić, kto i za co może stanąć przed sądem, gdyż nikomu nie postawiono jeszcze zarzutów. Jak się nieoficjalnie dowiedzieliśmy, co najmniej jedna osoba może zostać objęta oskarżeniem.
Do dziś bowiem żyje agent UB, który odgrywał jedną z głównych ról w tej prowokacji – Stefan Sieńko (teraz nosi inne nazwisko). To on m. in. perfidnie werbował żołnierzy konspiracji do V Komendy WiN. Aresztowano wówczas blisko 150 osób, na więzienie skazano 55, a na śmierć 15.
Śledztwo w tej sprawie w 1997 roku wszczęła poprzedniczka pionu Śledczego IPN – Główna Komisja Badania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu. Teraz śledztwo podjął krakowski IPN.
Szef oddziału krakowskiego oddziału IPN, Janusz Kurtyka, nie wykluczył, że po zakończeniu śledztwa opublikowane zostaną dokumenty dotyczące prowokacji, nazywanej przez historyków ,największą polską prowokacją zimnej wojny”.
Zrzeszenie ,Wolność i Niezawisłość” była jedną z głównych i największych organizacji niepodległościowego podziemia, utworzoną w 1945 roku przez byłych oficerów AK. WiN było próbą przekształcenia konspiracji wojskowej w cywilny ruch społeczno-polityczny i deklarowało walkę w obronie podstawowych praw obywateli, wolności oraz niezawisłości państwa polskiego. Żądało przeprowadzenia w Polsce wolnych wyborów, przywrócenia wolności słowa i swobody zrzeszania się. Organizacja prowadziła samoobronę (m. in. rozbijanie więzień) i walkę partyzancką. Urząd Bezpieczeństwa rozbił kolejne cztery komendy (zarządy) WiN.
Po arsztowaniu IV Komendy, Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego w 1948 roku przeprowadziło akcję pod kryptonimem ,Cezar”. Celem było wyłapanie i postawienie przed sądem działaczy Zrzeszenia. UB utworzyło V Komendę WIN, złożoną z agentów bezpieki. Werbowali oni byłych żołnierzy podziemia do rzekomej działalności antykomunistycznej, nawiązali kontakty z zachodnimi wywiadami i z ośrodkami polskiej emigracji niepodległościowej. Przybyłych z Zachodu kurierów i krajową siatkę zrzeszenia aresztowano. Całą operację zakończono w 1952 roku.
Autor artykułu: woko